مذهبی, وبلاگ

رمضان از دیدگاه قرآن و سنت

رمضان
اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی
یا ایها الذین آمنو کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون
ماه مبارک رمضان، ماه روزه، عبادت و خودسازی و به تعبیر پیامبر اکرم (ص) ماه خدا، ماه برکت و رحمت و مغفرت الهی است. بجاست نکاتی چند در فضیلت این ماه، تنها ماه از ماههای قمری که در قرآن کریم از آن یاد شده است یادآور شویم .
الف :رمضان و فضیلت آن از دیدگاه قرآن :
۱- خداوند در سوره بقره آیه ۱۸۳می­فرماید: ای کسانیکه ایمان آورده اید روزه بر شما واجب شده است همچنان که بر انسانهای قبل از شما واجب شده بود. شاید که تقوا پیشه کنید.
به تصریح قرآن روزه بر بعضی از امتهای قبلی نیز واجب بوده است، منتها نه با کم و کیف روزه ما مسلمانان ، یعنی اصل روزه در امتهای پیش مانند یهود و نصاری بوده چنان که در تورات و انجیل روزه مورد ستایش قرار گرفته است و یهود و نصاری ایامی از سال را به اشکال مختلف روزه می گرفتند و از خوردن گوشت یا شیرو غیره خودداری می کردند . در قرآن کریم به داستان روزه حضرت زکریا (ع) و مریم (س)نیز اشاره شده است .
قرآن کریم می فرماید: روزه مخصوص شما مسلمانان نیست، اگر سختی هایی دارد فقط برای شما مسلمانان تشریع نشده ، بلکه برای دیگران هم در نظر گرفته شده ، تذکر این مطلب مساله را آسان میکند چرا که “البلیه اذا عمت طابت ” سختیها اگر برای همه باشد خوشایند و آسان می شود .
سپس می فرماید :” لعلکم تتقون ” پس هدف روزه را تقوا دانسته است و این تقوا راه حصولش روزه و خودداری از شهوات و از جمله عمومی ترین آنها شهوت خوردن و آشامیدن و تمایلات جنسی است که اگر از اینها پرهیز شود و بر آن تمرین و تکرار شود ، انسان بر اراده خود مسلط می شود و در برابر گناه ایمن می گردد . کسی که خدا را اطاعت کرده و از خوردن وآشامیدن مال حلال خودخودداری کند به طریق اولی و آسانتر از خوردن مال حرام و گناه و نا فرمانی پروردگار اجتناب میکند.
۲- در آیات بعد میفرماید :”شهر رمضان الذی انزل فیه القرآن هدی للناس و بینات من الهدی و الفرقان ” قرآن مایه هدایت مردم و وسیله تشخیص حق از باطل در این ماه نازل شده است. چنان که گفته شده دیگر کتب آسمانی از قبیل تورات و زبور و انجیل در این ماه نازل شده است.
۳- سوره مبارکه قدر نیز اشاره به نزول قرآن در شب قدر دارد. آن هم شب قدری که از هزار ماه برتر است (یعنی برابر عمر یک انسان ۸۳ساله است.) با توجه به اینکه در سوره بقره آمده که قرآن در ماه رمضان نازل شده، معلوم می­شود که شب قدر نیز در ماه رمضان قرار دارد ، شب قدری که در آن شب ملائکه الهی و روح (یکی از فرشتگان بزرگ و مقرب ) از طرف خداوند نازل شده و به اعمال و مقدرات بشر رسیدگی می کند. شبی که تا طلوع فجر سراسر سلام و سلامتی و صلح و صفاست .
۴- در آیات ابتدای سوره مبارکه الدخان آمده است ، ما قرآن را در شب مبارک ( شب قدر ) نازل کردیم. در این شب هر امری با حکمت تعیین و مقدر میگردد. (مقدرات انسانها تعیین می­گردد) و این شب رحمتی از ناحیه پروردگار است . این اهمیت و فضیلت است که مسلمانان (بخصوص شیعیان) هر سه شب محتمل قدر را با عبادت و دعا و مراسم خاص آن به شب زنده داری می پردازند تا عظمت این شب را درک کنند و از فضیلت آن محروم نمانند و به گفته علامه شهید مرتضی مطهری حتی قشری مسلکان گمراه و منحرف خوارج نیز نظر به اهمیت این شب و ثواب عبادت آن است که تصمیم می گیرند در شب ۱۹ ماه رمضان یکی از شبهای احتمالی قدر، علی(ع) را به شهادت برسانند.
ب: فضیلت ماه رمضان از دیدگاه سنت :
در اهمیت روزه و ماه مبارک رمضان از دیدگاه سنت از همه مشهورتر خطبه شعبانیه پیامبر اکرم (ص) در آخرین هفته از ماه شعبان و در آستانه ماه رمضان است و این چنین شروع میشود :” ایها الناس قد اقبل الیکم شهر الله بالبرکه و الرحمه و المغفره …..”
ای مردم بدرستی که ماه خدا ماه برکت و رحمت و مغفرت او به شما رو کرده است …
آری رمضان ماه خداست و چنان که در حدیث قدسی آمده است روزه در این ماه هم برای خداست و خودش پاداش آن را ضمانت کرده است: ” الصوم لی و انا اجزی به ” اگر گفته شود همه اعمال صالحه و عبادت برای خداست. مخصوصا پیامبر(ص) فرموده اند: افضل اعمالکم الصلاه، برترین اعمال شما نماز است. پس چرا در این حدیث قدسی گفته شده روزه برای خداست. در جواب وجوهی ذکر شده است. اولا: روزه متضمن ترک شهوات از ناحیه شکم و دامن است و این امر عظیمی است که موجب قرب الهی و شرف یاب شدن به بارگاه الهی می شود .
ثانیا: روزه امری است خفی که اطلاع دیگران بر آن ممکن نیست. بر خلاف اعمالی چون نماز و جهاد و حج و غیره، در نتیجه از ریا دورتر و به خلوص نزدیکتر است. چنان که در نهج البلاغه آمده است:” فرض الله الصیام ابتلاء لاخلاص الخلق ” روزه را برای امتحان در خلوص بشر واجب کرده است.
ثالثا:گفته شده چون روزه با گرسنگی همراه است، موجب تصفیه و پاکی عقل و فکر از اوهام و انحرافات می شود. چنان که در حدیث نبوی آمده است:” لایدخل الحکمهجوفا ملیء طعاما” حکمت و حقیقت وارد ذهن کسی که شکمش از طعام پر شده است نمی شود.
پیامبر اکرم (ص) در ادامه این خطبه می فرماید: این ماه روزهایش بهترین روزها و شبهایش بهترین شبها و لحظه­هایش بهترین لحظه هاست و در این ماه شما به مهمانی خداوند دعوت شده اید، نفس کشیدن شما در این ماه ثواب تسبیح و سبحان الله گفتن دارد و خواب شما در این ماه عبادت محسوب می شود. شقی و بد عاقبت کسی است که در این ماه از آمرزش خداوند محروم گردد. خواندن یک آیه از قرآن در این ماه ثواب یک دور ختم قرآن در دیگر ماهها را دارد .
در این ماه درهای بهشت بر روی شما باز و درهای جهنم بسته است و این شیاطین را در این ماه غل وزنجیر کرده­اند و راوی می گوید : حضرت علی (ع) در وسط خطبه از شوق و فضیلت این ماه مبارک پرسیدند یا رسول­الله چه عملی در این ماه بهترین عمل است؟ (ما افضل الاعمال فی هذا الشهر )پیامبر (ص) فرمودند : الورع عن محارم الله. پرهیز کردن از حرام الهی و این معنای لعلکم تتقون است که هدف روزه است و بقیه امساک ها مقدمه برای تقوا و پرهیز از محارم الهی است چنان که امام صادق (ع) فرمودند: اذا صمت فلیصم سمعک و بصرک و شعرک و جلدک. هرگاه روزه گرفتی پس باید گوش و چشم و مو پوست تو نیز روزه بگیرد (با اعضاء و جوارح خود مرتکب حرام الهی نشوی ) و لذا پیامبر (ص) فرمودند:” چه بسا روزه داری که از روزه اش از گرسنگی و تشنگی بهره ای نمی برد ” و حضرت علی (ع) می­فرمایند:” روزه قلب از روزه زبان بهتر است و روزه زبان از روزه شکم بالاتر است”. اینچنین روزه ای است که امام صادق (ع) آن را سپر در مقابل آتش جهنم دانسته اند “الصم جنه من النار”. رسول اکرم (ص) در قسمت دیگر ازخطبه خود به فضیلت عبادت و دعا و نیایش در این ماه اشاره کرده و می فرمایند: خداوند به عزت و جلال خود سوگند یاد کرده است که نماز گزاران و سجده کنندگان در این ماه را به آتش جهنم عذاب نکند…. . ثواب یک نماز واجب در این ماه ثواب ۷۰ نماز واجب در ماههای دیگر است. “ای مردم دعای شما در این ماه مستجاب است لذا از خداوند توفیق روزه و تلاوت قرآن را طلب کنید. نگاهی به ادعیه مخصوص این ماه از قبیل دعاهای بعد از نمازهای واجب، دعای افتتاح، دعای سحر، دعای ابوحمزه ثمالی ، دعای جوشن کبیر، دعای مجیر و غیره اهمیت دعا در ماه مبارک رمضان را بیشتر جلوه گر می­سازد.
چه ظریف و لطیف و زیبا و با تناسب است که خداوند متعال بلافاصله پس از آیات مربوط به روزه در سوره مبارکه بقره آیه۱۸۶ می فرماید: “و اذا سالک عبادی عنی فانی قریب اجیب دعوه الداع اذا دعان فلیستجیبو الی ولیومنوا بی لعلهم یرشدون ”
بنده من اگر تو در هر زمان به خصوص در این ماه مبارک با عبادت و دعا به سوی من آمدی و از من مسئلت کردی، پس بدان من هم متقابلا به تو عنایت کامل دارم. بنابراین (ای پیامبر) هر گاه بندگان من از تو سراغ مرا بگیرند بدانند که من نزدیکم و خواسته دعا کنندگان را اجابت می­کنم، البته در صورتی که مرا بخوانند، پس آنان نیز باید دعوت مرا اجابت نمایند و به من ایمان آورند تا شاید رشد یابند. در این آیه خداوند با تعبیر متکلم وحده (من) آنهم هشت بار در یک آیه که در تمام قرآن منحصر به فرد است، به مسئله دعا و اجابت آن اشاره کرده است که عنایت حقتعالی را به این مسئله می­رساند.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code